• Σύνδεση

ΠΟΙΗΣΗ, ΑΓΑΠΗ ΚΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Ανταπόκριση: Πόλυ Λυκούργου

Ο Τζιμ Τζάρμους και ο Τζεφ Νίκολς επιστρέφουν στην Κρουαζέτ και το Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών με νέες ταινίες που αγαπήσαμε. 



«Paterson» του Τζιμ Τζάρμους


Πάτερσον, Νιου Τζέρσεϊ. Στην μικρή βιομηχανική πόλη ο Πάτερσον (ναι, έχει το ίδιο όνομα με τη γενέτειρά του) περνά τις μέρες του με την ίδια ρουτίνα. Ξυπνά κάθε πρωί στις 6.15, στην αγκαλιά της νεαρής περσίδας γυναίκας του. Την κοιτά να κοιμάται, τη φιλά, ψιθυρίζουν μικρές κουβέντες κι εκείνος σηκώνεται για να ντυθεί, να πάρει το κολατσό του και να περπατήσει τους δρόμους με τα πέτρινα εργοστάσια για να φτάσει στο γκαράζ τον λεωφορίων - την αφετηρία της δουλειάς του. Είναι οδηγός του Νο 23 και κάνει κάθε μέρα την ίδια διαδρομή: από το κέντρο στους ιστορικούς καταρράκτες στην άκρη της πόλης. Λίγο πριν βάλει μπρος όμως, ο Πάτερσον παίρνει το μυστικό του τετράδιο και γράφει λίγους στίχους, ένα ακόμα ποίημα που δουλεύει στο μυαλό του στις βόλτες, τους δρόμους, τα όνειρά του. 

Αυτό ακριβώς κάνει κι ο Τζιμ Τζάρμους, σε μία από τις πιο προσωπικές ταινίες του. Το κάνει να μοιάζει απλό (και είναι ως αποτέλεσμα) αλλά στην ουσία κατασκευάζει με συνέπεια, επιμέλεια, ακρίβεια ένα κινηματογραφικό ποίημα που έχει κανόνες: μέσα από τη ρουτίνα των εικόνων του, τις επαναλήψεις, τους συμβολισμούς του και τον ήρωα που καθρεφτίζει και καθρεφτίζεται από την πόλη του, καταλήγει να φωτίζει με τρυφερότητα, μελαγχολία και γλύκα την ποίηση της καθημερινής ζωής. Ο Τζάρμους κρατά τον τόνο χαλαρό, τον ήρωά του σιωπηλό (ο Ανταμ Ντράιβερ πραγματικά εδώ δίνει την καλύτερη ερμηνεία της καριέρας του), αλλά οι λέξεις του κόβουν και οι εικόνες του αποτυπώνονται σαν κάτι δικό σου, προσωπικό.

Ο Τζιμ Τζάρμους στη συνέντευξη Τύπου της ταινίας



«Ο Γουίλιαμ Κάρλος Γουίλιαμς έζησε όλη τη ζωή του στο Πάτερσον, ήταν παιδίατρος, ήταν ο γιατρός του Αλεν Γκίνσμπεργκ όταν ήταν παιδί. Και ταυτόχρονα έγραψε αυτή την αριστουργηματική ποίηση, της λεπτομέρειας της καθημερινότητας, όπου αντλείς ιδέες από τις λεπτομέρειες του πραγματικού κόσμου. Οπως κι ο Πάτερσον, είχε δυο δουλειές, μια εξαιρετικά πρακτική και μια πολύ δημιουργική. Από εκεί εμπνεύστηκα τον Πάτερσον – ο Μπουκόφσκι ήταν ταχυδρόμος, ο Κάφκα γραφειοκράτης, πολλοί από τους μεγάλους καλλιτέχνες έχουν και… κανονικές δουλειές.»

«Δεν μπορώ να πιστέψω ότι το να πας σινεμά είναι απαρχαιωμένο. Μ’ αρέσει πάντα να μπαίνω σ’ ένα σκοτεινό δωμάτιο με ξένους και να βιώνω μια εμπειρία. Μπορεί να είμαι δεινόσαυρος, δεν ξέρω, αλλά είμαι σίγουρος ότι αυτό αρέσει και σε άλλους, να βλέπουν τις ταινίες όπως ήταν ο προορισμός τους να ιδωθούν. Οι τρόποι και τα εργαλεία αλλάζουν, αλλά η εμπειρία του να δεις μια ταινία στη μεγάλη οθόνη δεν αλλάζει ποτέ. Είμαι παλιομοδίτης σ’ αυτό – παρότι θα δω μια ταινία με όποιον τρόπο χρειαστεί. Αγαπώ το σινεμά, οπότε μ’ αρέσουν όλα τα είδη του σινεμά. Μ’ ενδιαφέρουν οι βωβές ταινίες, οι ταινίες απ’ όλον τον κόσμο, την Ασία, την Αφρική. Δεν είμαι σνομπ στα είδη του σινεμά: τρόμος, επιστημονική φαντασία, όλα μ’ ενδιαφέρουν. Στην ταινία, ο Πάτερσον κι η Λόρα πηγαίνουν να δουν το Island of Lost Souls του 1932 με τον Τσαρλς Λότον.»

«Loving» του Tζεφ Νίκολς



Στις 2 Ιουνίου του 1958, ένας λευκός εργάτης, ο Ρίτσαρντ Λόβινγκ, και η έγκυος, μισή νέγρα μισή Τσερόκι, αγαπημένη του, Μίλντρεντ Τζέτερ, ταξίδεψαν από την επαρχία της Βιρτζίνια, όπου και οι δύο μεγάλωσαν και ζούσαν με τις οικογένειές τους, για την Ουάσινγκτον. Στο μόνο μέρος όπου ο νόμος τους επέτρεπε να παντρευτούν. Επιστρέφοντας όμως στη γενέτειρά τους, οι αρχές τους συνέλαβαν και τους προφυλάκισαν. Επρεπε ή να χωρίσουν, ή να εγκαταλείψουν την Πολιτεία της Βιρτζίνια (που χαρακτήριζε τους διαφυλετικούς γάμους κάτι παραπάνω από ποινικό αδίκημα - αμάρτημα στα μάτια του Θεού) για 25 χρόνια. Ή, φυσικά, να μεγαλώσουν το παιδί τους στη φυλακή. Οι Λόβινγκ εξορίστηκαν στην Ουάσινγκτον, έχτισαν εκεί τη ζωή και την οικογένειά τους, όμως όταν στα μέσα της δεκαετίας του 60, οι αφροαμερικανοί με ηγέτη τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ (και υποστηρικτή τον Μπόμπι Κένεντι) κατέβηκαν στους δρόμους γράφοντας την αιματοβαμμένη Civil Rights Ιστορία τους, το ζευγάρι βρέθηκε στην πρώτη γραμμή μίας πολύκροτης δίκης. Εχοντας στο πλευρό τους δύο άγουρους, αλλά τολμηρούς νεαρούς δικηγόρους οι Ρίτσαρντ και Μίλντρεντ Λόβινγκ έγιναν λάβαρο για το αναφαίρετο δικαίωμα των ανθρώπων διαφορετικών φυλών στο γάμο.

Η ιστορία των Λόβινγκ είχε καταγραφεί τo 2011 στο ντοκιμαντέρ της Νάνσι Μπιούρσκι «The Loving Story», σε παραγωγή ΗΒΟ, κερδίζοντας επάξια βραβεία, ανάμεσα τους και το ΕΜΜΥ.

Ο Νίκολς («Take Shelter», «Mud», «Midnight Special») όμως δεν επιθυμεί να μας εξιστορίσει τόσο την πολιτική διάσταση της υπόθεσης  «Loving vs Virginia». Στήνει ένα δράμα εποχής, κλασικό, βατό, απλό. Ολα είναι ήσυχα, μελαγχολικά, ψιθυριστά, σχεδόν απαρατήρητα. Η ταινία που χτίζει, έτσι λιτά και υπόγεια, δεν είναι politics. Είναι σκέτο, ωμό, μη αναγνωρίσιμο πια... Loving. Τον ενδιαφέρει η αγάπη του ζευγαριού που κινεί όλα τα νήματα. Η τρομαχτική απλότητα και η συντριπτική δύναμη της αγάπης. Αυτή που δε χρειάζεται κανείς να εξηγήσει, υπογραμμίσει, υπερασπίσει.

Το «Loving» είναι μια ταινία που, περισσότερο απ' όλες τις προηγούμενες, θα φέρει τον Νίκολς στο προσκήνιο, στο κέντρο των αμερικανικών, τουλάχιστον, συζητήσεων και, γιατί όχι, στην επόμενη οσκαρική απονομή. 

«Η γυναίκα μου θα με χώριζε αν δεν έκανα την ταινία» Tζεφ Νίκολς.

Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε της δημοσιογραφικής προβολής, ο Νίκολς μάς εξήγησε γιατί επέλεξε αυτό το θέμα για την επόμενη ταινία του και γιατί γύρισε μία ταινία τόσο «ήσυχη» κι όχι «στρατευμένη». 



 «Είναι προφανείς οι κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες αυτής της ιστορίας. Οπότε σκέφτηκα ότι ο καλύτερος τρόπος να την προσεγγίσουμε είναι να μιλήσουμε γι’ αυτούς τους ανθρώπους. Ελπίζω αυτή να είναι η «ήσυχη» ταινία της χρονιάς, εκείνη που βλέπει το κοινό και τη συζητά για καιρό. Οταν μιλάμε για το φυλετικό ζήτημα και, σήμερα, για την ισότητα στο γάμο, μιλάμε για κάτι γελοίες πολιτικές ιδέες που δε συνδέονται με συγκεκριμένους ανθρώπους. Αυτό είναι απλώς χαμένος χρόνος. Εκείνο που ξεχνάμε είναι ότι βρίσκονται αληθινοί άνθρωποι στο επίκεντρο αυτών των ιστοριών. Η δικαστική υπόθεση του Ρίτσαρντ και της Μίλντρεντ είναι συναρπαστική, αλλά θα ήταν μια άλλη ταινία, δεν ήθελα να κάνω ένα δικαστικό δράμα. Ηθελα να κάνω μια ταινία για δυο ερωτευμένους ανθρώπους. Κι ευτυχώς ο Ρίτσαρντ κι η Μίλντρεντ μας προσέφεραν την πιο μαγική εκδοχή αυτής της ιστορίας, μια από τις πιο αγνές ερωτικές ιστορίες που βίωσαν ποτέ δυο άνθρωποι.»

«Η ιδέα για το «Loving» δεν ξεκίνησε από εμένα. Η Νάνσι Μπέρσκι είχε κάνει ένα υπέροχο ντοκιμαντέρ, το «The Loving Story» (διαβάστε περισσότερα εδώ) κι η ομάδα της ήθελε να το μεταφέρει σε ταινία μυθοπλασίας. Ο ατζέντης μου μού το πρότεινε. Είδα το τρέιλερ και έκλαψα. Το έστειλα στη γυναίκα μου, μου είπε ότι αν δεν έκανα αυτήν την ταινία, θα με χώριζε!»

Ο Αυστραλός Τζόελ Ετζερτον που ερμηνεύει τόσο συγκινητικά τον Ρίτσαρντ Λόβινγκ μίλησε για το ρατσισμό που ακόμα ελλοχεύει στον κόσμο... 

«Πιστεύω ακράδαντα πως ό,τι συμβαίνει ανάμεσα σε δυο ανθρώπους δεν αφορά κανέναν άλλον. Αν ζεις με καλοσύνη, αν δε βλάπτεις κάποιον, τι με νοιάζει εμένα τι θα κάνεις εσύ; Γιατί να σου το υποδείξω; Και στην Αυστραλία και σ' όλον τον κόσμο είναι δυνατός αυτός ο υπόγειος ρατσισμός, που προέρχεται από ανθρώπους που φοβούνται και που θέλουν να νομιμοποιήσουν αυτόν το φόβο.»

Joel Edgerton




Joel Edgerton, Ruth Negga




Jeff Nichols, Joel Edgerton, Ruth Negga




Adam Driver





Jim Jarmusch, Golshifteh Farahani, Adam Driver





Adam Driver, Golshifteh Farahani, Jim Jarmusch