• Σύνδεση

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΝΘΙΜΟΣ ΦΑΒΟΡΙ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΥΣΟ ΦΟΙΝΙΚΑ

Με το «The Killing of a Sacred Deer» ο Ελληνας σκηνοθέτης παρουσιάζει ένα σινεμά που ο διεθνής Τύπος χαρακτήρισε ανάλογο του Στάνλεϊ Κιούμπρικ. Μπορεί να φύγει με το μεγάλο βραβείο;

Ανταπόκριση: Πόλυ Λυκούργου


«The Killing of a Secret Deer»: σοκ και δέος

Η πρεμιέρα της νέας ταινίας του Γιώργου Λάνθιμου, «Η θυσία του Ιερού Ελαφιού», στο διαγωνιστικό πρόγραμμα του 70ού Φεστιβάλ Καννών προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις. Μία ταινία σκληρή, παγερή, κυνική, ένα κινηματογραφικό σύμπαν παράξενο, απόκοσμο, στυλιζαρισμένα και γεωμετρικά αποστασιοποιημένο από κάθε ρεαλισμό, ένα αγωνιώδες, βίαιο θρίλερ με σκοτεινή καρδιά δε θα μπορούσε παρά να αφήσει κοινό και κριτικούς να διαπραγματεύονται τι είδαν απο τα δύο άκρα: του σοκ και του δέους. 



Υπήρξαν γιουχαρίσματα στο τέλος της δημοσιογραφικής προβολής (όπως υπάρχουν πάντα μπροστά σ' ένα σκληρό θέμα και στη βίαιη κινηματογραφική εικόνα) από κριτικούς που διάβασαν την ταινία ως μία «μισανθρωπιστική» πρόκληση που δεν είχε τίποτα να πει, παρά να εντυπωσιάσει. 

Από την άλλη πλευρά στεκόμασταν εμείς που πιστεύουμε ότι είδαμε ένα αριστούργημα, μία από τις καλύτερες (αν όχι την καλύτερη) ταινία του Γιώργου Λάνθιμου και σίγουρα ένα βήμα μπροστά στο σινεμά του. 



Η ιστορία ενός χειρούργου καρδιολόγου που ένα ιατρικό του λάθος στοίχησε τη ζωή στον πατέρα ενός μικρού παιδιού κι αυτό εμφανίζεται ξανά για να τον στοιχειώσει, να τον εκδικηθεί και να τον ωθήσει σε μία τραγική απόφαση, έχει γραφτεί με σαφή αναφορά τις αρχαίες ελληνικές τραγωδίες και τα αρχέγονα ηθικά διλήμματα των τραγικών ηρώων. 

Το σενάριο, που ο Λάνθιμος συνυπογράφει με τον Ευθύμη Φιλίππου για άλλη μία φορά, εξετάζει τις έννοιες της δικαιοσύνης, της εκδίκησης, της ηθικής αποκατάστασης, αλλά πάνω από όλα, της συμπεριφοράς της ανθρώπινης φύσης. Πώς ένας συνηθισμένος άνθρωπος θα συμβιβάσει την ηθική του στάση, τι απόφαση θα πάρει, πώς θα σταθεί απέναντι σε ένα τραγικό δίλημμα; Πώς θα αντιδράσει μία οικογένεια (ή κάθε μέλος της ξεχωριστά) απέναντι στο θάνατο ή την επιβίωση; 

Mε χειρουργική ακρίβεια στη συμμετρία των πλάνων, την κίνηση της κάμερας (πώς «κρύβεται» κι ελλοχεύει για να δημιουργήσει το σασπένς ενός ανατριχιαστικού θρίλερ, αλλά και πώς κοιτά από ψηλά, όπως το μάτι των Θεών στις αρχαίες τραγωδίες) και με εξαιρετικές ερμηνείες από τους Κόλιν Φάρελ (ίσως στον καλύτερο ρόλο της καριέρας του), την Νικόλ Κίντμαν (παγερά ανατριχιαστική και τολμηρή – η μόνη μας αντίρρηση: μία σκηνή της όπου η πρόκληση ήταν εύκολη) και κυρίως τα πιτσιρίκια της ταινίας (ειδικά ο Μπάρι Κίγκαν είναι ένα όνομα που πρέπει να συγκρατήσουμε), ο Λάνθιμος παραδίδει ένα συγκλονιστικό αποτέλεσμα.

To «The Killing of a Sacred Deer» θα σας δυσκολέψει. Μπροστά του, ο «Αστακός» μοιάζει με ζεστή, τρυφερή ταινία. Το Ιερό Ελάφι είναι μια βίαιη, ανελέητα σκληρή κινηματογραφική παραβολή με ξεκάθαρο βλέμμα, μαεστρικό στιλ, παγωμένη καρδιά, ασυμβίβαστη εικόνα. Αριστούργημα. 


Το novaguide.gr στη συνέντευξη Τύπου του Γιώργου Λάνθιμου

Βρεθήκαμε στη συνέντευξη Τύπου του «A Killing of a Sacred Deer», της ταινίας του Γιώργου Λάνθιμου, όπου ο Ελληνας σκηνοθέτης μίλησε για τον τρόπο που πλησιάζει το σενάριο, τη φόρμα και το στιλ του σινεμά του κι απάντησε στο αν θα επέστρεφε για μία ταινία στην Ελλάδα.



Γιώργος Λάνθιμος:

«Ναι, το θέμα της ταινίας είναι σκληρό, αλλά περισσότερο έτσι όπως αναπτύσσεται στο μυαλό του θεατή. Στα επί μέρους γυρίσματα όμως η ατμόσφαιρα δεν ήταν καθόλου σκοτεινή. Προσπαθώ να μην παίρνω τον εαυτό μου στα σοβαρά και να δημιουργώ και το ίδιο κλίμα και για τους συνεργάτες μου. Με τη Νικόλ είχαμε ένα αστείο κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων: "μην ξεχνάς ότι πρόκειται για κωμωδία". Το πιστεύω αυτό. Γιατί μόνο όταν αποτινάξεις τη βαρύτητα και τη σοβαροφάνεια μπορείς να δημιουργήσεις κάτι ενδιαφέρον και αληθινό....» 

«Ηθελα να εξετάσω αυτό το κομμάτι της ανθρώπινης φύσης. Πώς διαμορφώνονται οι έννοιες της δικαιοσύνης, της ηθικής, της επιλογής, όταν ο άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με ηθικά διλήμματα. Φυσικά όλα αυτά προϋπήρχαν - στην ελληνική μυθολογία, την αρχαία ελληνική τραγωδία, αλλά και τη θρησκεία ακόμα. Δεν είναι δικές μου ιδέες. Αυτά τα αρχέγονα ερωτήματα απασχολούσαν τον άνθρωπο από την αρχή της ύπαρξής του. Ο τίτλος έχει μία μικρή αναφορά στις θυσίες που συναντάμε στα κλασσικά αρχαία κείμενα, υπάρχουν παραλληλισμοί με την «Ιφιγένεια». Με τον συνσεναριογράφο μου, τον Ευθύμη Φιλίππου, μάς ενδιέφερε να ανοίξουμε ένα διάλογο με το αρχαίο κείμενο, να δούμε πώς μπορεί αυτό να είναι ακόμα επίκαιρο στις σύγχρονες κοινωνίες, αν μπορεί να έχει εφαρμογή στη σημερινή κουλτούρα.»

«Προσπαθώ να μην αναλύω, να μην εξηγώ τίποτα. Γιατί κι εγώ βρίσκομαι εκεί για να ανακαλύψω την αλήθεια της ιστορίας. Προτιμώ να βάζω τους ηθοποιούς να χρησιμοποιούν το σώμα τους, να γνωριζόμαστε μέσα από παιχνίδια για παράδειγμα. Να γινόμαστε ανόητοι, να γελάμε, να προσεγγίζουμε το γύρισμα χωρίς σοβαροφάνεια, χωρίς να παίζουμε ρόλους. Δε θέλω να τους καθοδηγήσω, να εξηγήσω κάτι κυριολεκτικά. Είμαι τυχερός που δουλεύω με ηθοποιούς της τάξεως της Νικόλ Κίντμαν ή του Κόλιν Φάρελ. Οσα λιγότερο τους λέω, τόσο καλύτερο το αποτέλεσμα. Με τη Νικόλ ανακάλυψα μία νέα μέθοδο: σε κάθε της ερώτηση, βγάζω επιφωνήματα και ήχους μόνο...» (σκάνε στα γέλια και η Νικόλ Κίντμαν γνέφει καταφατικά).

Νικόλ Κίντμαν: 

«Δεν εξηγεί τίποτα. Δεν δίνει καμία κατεύθυνση. Κάτι βρυχάται όταν τον ρωτάω, αλλά παραδόξως καταλαβαίνω. Οπως και καταλαβαίνω από τα μάτια του τι θέλει να πει. Είναι σίγουρα ένας παράδοξος τρόπος συνεργασίας με σκηνοθέτη. Απόλυτα δημιουργικός. Απόλυτα απελευθερωτικός. Παίρνει όλα τα βαρύδια από πάνω μας. Μας απελευθερώνει από την ένταση, το άγχος, την αγωνία να αρέσει αυτό που κάνουμε. Είναι παράξενο. Ειδικά για μένα που έχω συνηθίσει διαφορετικά. Είχα μόλις τελειώσει ένα θεατρικό όταν πήγα στο γύρισμα και ξαφνικά προσγειώθηκα σε κάτι εντελώς διαφορετικό. Ομως, για εμάς τους ηθοποιούς, αυτό μάς σπρώχνει στα άκρα. Μάς κάνει να αισθανόμαστε... ζωντανοί.»

«Διάβασα το σενάριο και υπνωτίστηκα. Ο Γιώργος δεν ήθελε καμία προετοιμασία. Ηθελε να έρθουμε στο σετ και απλά να... είμαστε. Επίσης έχει το ταλέντο να δημιουργεί μία ατμόσφαιρα στο γύρισμα που ξεχνάς τον εαυτό σου. Μου έλεγε κάτι εξαιρετικά δύσκολο για έναν ηθοποιό «σε παρακαλώ, θέλω να μην κάνεις τίποτα». Απίστευτη εμπειρία να πετάς από πάνω σου το "παίξιμο". Τον πήρα τηλέφωνο μετά το γύρισμα και του το είπα: ήταν μία από τις πιο σημαντικές εμπειρίες της ζωής μου. Νομίζω ότι με υπνώτισε...»

«Εχω την δική μου ηθική πυξίδα. Τον δικό μου άξονα. Και δεν έχει να κάνει τόσο με τη δουλειά μου ως ηθοποιός, όσο με το χαρακτήρα μου ως άνθρωπος. Από εκεί και πέρα όλα έχουν να κάνουν με τον σκηνοθέτη. Είσαι τόσο καλός ηθοποιός, όσο οι ευκαιρίες που σου παρουσιάζονται. Αν εμπιστεύομαι τον σκηνοθέτη, είμαι έτοιμη για κάθε ρίσκο που θα προτείνει. Φυσικά και ψάχνω τις προηγούμενες δουλειές του. Με το Γιώργο είδα τον "Κυνόδοντα" και συγκλονίστηκα. Θέλω να στηρίζω νέους σκηνοθέτες, ανθρώπους με φρέσκο όραμα, ή δημιουργούς που ακόμα δεν έχουν τη δύναμη να γυρίσουν τις ταινίες τους και με χρειάζονται. Ξέρετε, δε χρειάζεται να δουλεύω τόσο πολύ. Αλλά δουλεύω πάρα πάρα πάρα πολύ. Το κάνω γιατί αγαπώ τη δουλειά μου, αγαπώ το σινεμά. Και χαίρομαι πολύ ταπεινά όταν μου ζητάνε σκηνοθέτες όπως ο Λάνθιμος να παίξω σε ταινίες τους...»

Θα επιστρέψει ο Γιώργος Λάνθιμος στην Ελλάδα;

«Ναι, θα το έκανα. Οι ταινίες μου μπορούν να γυριστούν οπουδήποτε. Και για αυτό τώρα έχω την εμπειρία για το πώς γυρίζονται ταινίες σε αρκετές άλλες χώρες. Ομως υπάρχει μία ελευθερία στο να γυρίζεις ταινία στην Ελλάδα που δεν τη βρίσκεις αλλού. Ημουν αρνητικός παλιότερα, δεν ήθελα να ξαναγυρίσω. Τώρα δεν είμαι. Την αποζητώ αυτή την ελευθερία - είναι λογικό ότι σε πιο οργανωμένα σετ πρέπει να υπακούς συγκεκριμένους κανόνες που σε περιορίζουν. Οπότε, ναι. Αν υπήρχε μία ταινία που θα είχε νόημα να γυριστεί στην Ελλάδα, θα το έκανα...»

Το novaguide.gr βρίσκεται στις Κάννες για το 70ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου και θα σας μεταδίδει με καθημερινές ανταποκρίσεις όλα όσα συμβαίνουν μέσα κι έξω από τις αίθουσες.