• Σύνδεση

Ο ΛΑΡΣ ΦΟΝ ΤΡΙΕΡ ΠΡΟΚΑΛΕΙ, Ο ΣΠΑΙΚ ΛΙ ΞΕΣΗΚΩΝΕΙ

Ο Λαρς φον Τρίερ προκαλεί, ο Σπάικ Λι ξεσηκώνει

Κι ο δικός μας αγαπημένος, ο Ιάπωνας Χιροκάζου Κόρε-Εντα «κλέβει» 
τις καρδιές μας και τις εντυπώσεις. 




 Aνταπόκριση: Πόλυ Λυκούργου 



Αδύναμο το επίσημο πρόγραμμα των Καννών φέτος, λίγες οι ταινίες του διαγωνιστικού που πραγματικά μάς απασχόλησαν και ελάχιστες οι ταινίες που αγαπήσαμε πραγματικά. Τουλάχιστον μέχρι στιγμής, ολοκληρώνοντας μία εβδομάδα προβολών και με ελάχιστες μέρες να απομένουν για να μάς ξαφνιάσει κάτι πριν το μεγάλο φινάλε. 

Ο Λαρς φον Τρίερ διχάζει το κοινό των Καννών



Χθες, η συζήτηση της μέρας ήταν η πρόκληση που ακούει στο όνομα Λαρς φον Τρίερ. Ο Δανός σκηνοθέτης που είχε εξοστρακιστεί από το Φεστιβάλ Καννών (ως «ανεπιθύμητο πρόσωπο» / persona non grata) το 2011 για τα προκλητικά του σχόλια για το Χίτλερ, επέστρεψε φέτος, εκτός συναγωνισμού με το «The House That Jack Built» - μία ταινία πρόκληση για έναν νάρκισσο σίριαλ κίλερ που αντιμετωπίζει τις δολοφονίες του «ως ένα ευρύτερο έργο τέχνης». 

Με σκληρότητα, κυνισμό, κατάμαυρο χιούμορ, ωμότητα και στιλιζάρισμα στην εικόνα του, ο Τρίερ ακροβατεί ανάμεσα σε μία σουρεαλιστική, συμβολική απεικόνιση του... εαυτού του (αλαζόνας καλλιτέχνης που οι κοινωνίες παραξηγούν το έργο του, γιατί “δεν το καταλαβαίνουν”) και τον εξόφθαλμο μισανθρωπισμό και μισογυνισμό. 

Η ταινία έχει, αναμφίβολα, ένα ενδιαφέρον: το ότι παρακολουθείς την εξομολόγησή του στην ουσία. Απέναντι στο κοινό και το έργο του. Πέρα όμως από κάθε ιδεολογική κριτική, το κυριότερο ερώτημα είναι: έκανε μια καλή ταινία; Ή, εξίσου ναρκισσιστικά, φλυαρεί πιστεύοντας ότι η πρόκληση της εικόνας είναι αρκετή; 

Η διαφορετική πρόκληση του Σπάικ Λι 



Ο εξίσου προβοκάτορας (σε αρκετές στιγμές της καριέρας του) αμερικανός σκηνοθέτης έφερε στο φεστιβάλ Καννών για την παγκόσμια πρεμιέρα της τη νέα του ταινία, το «BlacKkKlansman». 

Σ' ένα πρώτο επίπεδο το «BlacKkKlansman» ξεγελά με τον απολαυστικό κωμικό του τόνο. Οσα αφηγείται όμως, συνδέουν μία αληθινή ιστορία του παρελθόντος (το πώς ο αφροαμερικανός αστυνομικός Ρον Στάλγουορθ κατάφερε να εισχωρήσει στη φασιστική οργάνωση των Κου Κλουξ Κλαν στα 70ς) με μία ανησυχητική πολιτική εξέλιξη του παρόντος (την άνοδο της αμερικανικής ακροδεξιάς και τη ρατσιστική διαδήλωση στο Σάρλτοσβιλ τον Αύγουστο του 2017, που κατέληξε σε τραγωδία).

Καυστική σάτιρα, κωμικός τόνος, πολύ σοβαρό θέμα και το πιο cool soundtrack ταινίας στο φετινό φεστιβάλ σταματούν απότομα όταν στα τελευταία λεπτά της ταινίας, αρχειακό υλικό από το αυτοκίνητο που έπεσε πάνω στους ΑΝΤΙFA διαδηλωτές στο Σάρλοτσβιλ σκότωσε τρεις ανθρώπους. 

Λίγο μετά την προβολή της ταινίας,  ο Σπάικ Λι και το υπέροχο, cool καστ του (από τους πρωταγωνιστές Τζον Ντέιβιντ Γουόσινγκτον, γιο του Ντενζέλ, και Ανταμ Ντράιβερ μέχρι τον Τόφερ Γκρέις) εμφανίστηκαν μπροστά στους φωτογράφους του Palais des Festivals για το παραδοσιακό photo call και, αμέσως μετά, στους κριτικούς κινηματογράφου από όλο τον κόσμο για να δώσουν την πιο εκρηκτική συνέντευξη Τύπου στο φετινό φεστιβάλ Καννών.





 «Μία εθνικιστική διαδήλωση ακροδεξιών φασιστών κατέληξε με τρεις νεκρούς. Τα βλέμματα όλου του κόσμου ήταν πάνω μας: τι επίσημη θέση θα πάρουμε, πώς θα τοποθετηθούμε;» είπε ο Σπάικ Λι , εξηγώντας τα κίνητρά του να κάνει μία ταινία «που μοιάζει ότι μιλάει για μία ιστορία από το παρελθόν, αλλά στην ουσία μιλά για το σήμερα». 

«Αυτός ο motherfucker που είναι στο Λευκό Οίκο, αρνούμαι να πω το όνομά του, είχε την ευκαιρία να πει ότι καταδικάζει τα γεγονότα - γιατί η χώρα μας στέκεται στην πλευρά της αγάπης και της ενότητας κι όχι του μίσους. Κι αυτός ο motherfucker δεν καταδίκασε την Κου Κλουξ Κλαν. Δεν καταδίκασε την ακροδεξιά. Δεν καταδίκασε τους Ναζί...»

«Ολα αυτά δεν συμβαίνουν μόνο στην Αμερική. Η άνοδος της ρατσιστικής ακροδεξιάς είναι ένα φαινόμενο που κατακλύζει όλο τον κόσμο αυτή τη στιγμή. Οι λευκοί εξτρεμιστές δεν έχουν ξεπροβάλει ξανά τα άσχημα κεφάλια τους στις ΗΠΑ αλλά και στην Ευρώπη και παντού. Δεν γίνεται να παραμείνουμε σιωπηλοί. Δεν είναι πρόβλημα μόνο των μαύρων, μόνο των μελαμψών, μόνο των αμερικανών μειονοτήτων. Είμαι πρόβλημα κάθε πολίτη του κόσμου. Ολων μας!»


Η μεγάλη καρδιά του σινεμά του Χιροκάζου Κόρε-Εντα 



Απέναντι σε αυτές τις προκλήσεις, ένας ανθρωπιστής σκηνοθέτης. Απέναντι στο σοκ και την ωμότητα, ένα σινεμά καταννόησης κι ουμανισμού. 

Ενα παγερό χειμωνιάτικο βράδυ ο Οσάμου με τον μικρό του γιο Σότα μπαίνουν στο τοπικό σούπερ μάρκετ για να ακολουθήσουν τη συνηθισμένη τους ρουτίνα. Να κλέψουν τις προμήθειες της μέρας - ήρεμα, αποφασιστικά, χορογραφημένα. Στο δρόμο για το σπίτι όμως (μία παράγκα σε φτωχική συνοικία του Τόκιο) περνούν από τις εργατικές κατοικίες, όπου στο μπαλκόνι συναντούν το ίδιο θέαμα όπως κάθε βράδυ: ένα τετράχρονο κοριτσάκι που οι γονείς του το αφήνουν μόνο του έξω στο κρύο. Ο χαμογελαστός Οσάμου παίρνει το παιδί μαζί του, προς έκπληξη της γυναίκας, της γιαγιάς και της νύφης του: αντέχουν να ταΐσουν άλλο ένα στόμα; Οταν όμως βλέπουν τα σημάδια κακοποίησης στο σώμα του κοριτσιού, δεν υπάρχει δεύτερη σκέψη. Η μικρή Ριν (της καίνε τα παλιά της ρούχα, την κουρεύουν, της δίνουν νέο όνομα και νέα ευκαιρία στη ζωή) γίνεται μέλος της οικογένειάς τους. Μίας οικογένειας τυχοδιωκτών, όπου κανείς δεν είναι αθώος. Ολοι εξαπατούν, κλέβουν, κερδίζουν πονηρά κι άνομα τα προς το ζην για να συμπληρώσουν το πενιχρό ημερομίσθιο του εργάτη πατέρα και της μαγείρισσας μάνας. Κανείς όμως δε θεωρεί ό,τι κάνουν «κλοπή». Ούτε στην περίπτωση του μικρού κοριτσιού. Ολα είναι θέμα επιβίωσης.

Η μεγαλύτερη επιτυχία του Κόρε-Εντα είναι ότι κλονίζει τις χρόνια εδραιωμένες προκαταλήψεις του θεατή. Τούς ξέρουμε αυτούς τους «Shoplifters». Τις ξέρουμε αυτές τις κουτοπόνηρες γιαγιάδες, τις καπάτσες μανάδες, του μπαμπάδες αρχηγούς της συμμορίας, τα καλοκουρδισμένα ζητιανάκια παιδιά τους. Εχουμε σαφέστατη εικόνα, άποψη και στερεότυπα για αυτούς. Κι όμως, ο ουμανιστής Ιάπωνας σκηνοθέτης, χωρίς να χαρίζεται στους ένοχους ήρωές του, χωρίς τον παραμικρό μελοδραματισμό ή αθώωση, καταφέρνει, με απαλότητα και ευαισθησία, να ροκανίσει τις πεποιθήσεις μας, να μάς κάνει να αμφιβάλουμε.

Με εξαιρετικές, νατουραλιστικές ερμηνείες από μικρούς και μεγάλους (με αποκορύφωση τις σπαραχτικές μικροστιγμές της «μάνας» Αντο Σακούρα) και μία συλλογή από «κλεμμένες» μικροστιγμές (η ερωτική σκηνή είναι υποδειγματικά γυρισμένη), μία μικρή ταινία με μεγάλη καρδιά κλέβει τις εντυπώσεις, κλέβει και τη συγκίνησή μας.

«Ξεκίνησα την καριέρα μου γυρίζοντας ντοκιμαντέρ για την Ιαπωνική τηλεόραση» μάς είπε σε συνέντευξή μας μαζί του, ο Κόρε-Εντα. «Για αυτό έμαθα να ακούω, να παρατηρώ τις ζωές των άλλων. Με τις ταινίες μου δεν με ενδιαφέρει να κρίνω τις ζωές των ανθρώπων. Πιστεύω ότι το σινεμά ανοίγει μία πόρτα για να κοιτάξεις κάτι διαφορετικό και να προσπαθήσεις να το καταλάβεις. Αυτό ελπίζω να κάνω κι εγώ με τις ταινίες μου...»






Η Πόλυ Λυκούργου βρίσκεται στις Κάννες και μεταδίδει καθημερινά στο Novaguide.gr όλα όσα συμβαίνουν μέσα κι έξω από τις αίθουσες του 71ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου.